റോഡിൽ ഒരു അപകടം നടന്നാൽ ഉടനെ അവിടെ ഒരു ആൾക്കൂട്ടം രൂപപ്പെടും. എല്ലാവരും നോക്കി നിൽക്കും, ചിലർ വീഡിയോ എടുക്കും. പക്ഷേ ആരും ഓടിച്ചെന്ന് സഹായിക്കില്ല. നമ്മൾ ഇതിനെ "മലയാളിയുടെ ക്രൂരത" എന്നൊക്കെ വിളിച്ച് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പോസ്റ്റിടും. എന്നാൽ ഇത് ക്രൂരതയല്ല, ഇതൊരു മനഃശാസ്ത്രപരമായ അവസ്ഥയാണ്. ഇതിന്റെ പേരാണ് 'ബൈസ്റ്റാൻഡർ ഇഫക്റ്റ്' (Bystander Effect).
കൂടുതൽ ആളുകൾ = കുറഞ്ഞ സഹായം
വിചിത്രമായ ഒരു കണക്കാണിത്. ഒരാൾ വഴിയിൽ വീണുകിടക്കുന്നത് നിങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കാണ് കാണുന്നതെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ ഉടനെ ഓടിച്ചെന്ന് സഹായിക്കും. എന്നാൽ നൂറുപേർ നിൽക്കുന്നിടത്താണ് ഒരാൾ വീഴുന്നതെങ്കിൽ, ആരും അനങ്ങില്ല.
ഇതിനെ 'ഉത്തരവാദിത്തം വീതിച്ചുപോകൽ' (Diffusion of Responsibility) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഓരോരുത്തരും ചിന്തിക്കുന്നത് ഇതാണ്: "ഇവിടെ ഇത്രയും പേരുണ്ടല്ലോ, ആരെങ്കിലും ആംബുലൻസ് വിളിച്ചോളും. ഞാൻ എന്തിനാ റിസ്ക് എടുക്കുന്നത്?" അവിടെ നിൽക്കുന്ന എല്ലാവരും ഇത് തന്നെ ചിന്തിക്കുന്നു. ഫലമോ? ആരും വിളിക്കില്ല.
നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും റോഡിലോ മറ്റോ വീണുപോയാൽ, ആകാശത്തേക്ക് നോക്കി "രക്ഷിക്കണേ" എന്ന് വിളിച്ചു കൂവരുത്. ആൾക്കൂട്ടത്തിലെ ഒരാളെ മാത്രം ചൂണ്ടിപ്പറയുക: "ചേട്ടാ, ആ നീല ഷർട്ട് ഇട്ട ചേട്ടൻ! എന്നെ ഒന്ന് സഹായിക്കൂ." അങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, ആ ഉത്തരവാദിത്തം അയാളിലേക്ക് മാത്രമായി ചുരുങ്ങുന്നു (You break the diffusion). അപ്പോൾ അയാൾക്ക് സഹായിക്കാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ആൾക്കൂട്ടത്തിന് കണ്ണില്ല, കാതില്ല. വ്യക്തികൾക്കേ ഉള്ളൂ.